Stel een schriftelijke opdrachtovereenkomst op die de zelfstandigheid van de zzp’er expliciet vastlegt, en zorg dat de praktijk dat beeld bevestigt. Gebruik als referentie artikel 7:400 BW en een goedgekeurde modelovereenkomst van de Belastingdienst. Twijfel je bij een complexe opdracht? Laat de overeenkomst en de DBA-risico’s dan door een jurist checken voordat je tekent.
Kort samengevat:
- Een schriftelijke opdrachtovereenkomst moet concreet zijn met duidelijke omschrijving, betalingstermijn en vervangingsrecht om risico’s bij controlevragen te beperken.
- Modelovereenkomsten blijven tot eind 2029 geldig, maar bij langdurige of complexe opdrachten is maatwerk aangeraden.
- De Belastingdienst kijkt vooral naar de feitelijke werkpraktijk, waarbij regels over gezag, vervanging en vaste werktijden cruciaal zijn voor de status als zelfstandige.
- Een laag uurtarief en exclusiviteit voor één opdrachtgever vormen risicofactoren voor schijnzelfstandigheid bij een DBA-controle.
- Het nalaten van bevestiging van praktijk en contract, of het ontbreken van een goede administratie, vergroot de kans op problemen bij controle of geschil.
Inhoudsopgave
- Praktische checklist: wat moet er minimaal in een opdrachtovereenkomst
- Modelovereenkomst en de rol van de Belastingdienst in Nederland
- DBA en schijnzelfstandigheid: praktische signalen en checklist voor 2026
- Uitleg van sleutelclausules: betaling, IE, aansprakelijkheid en opzegging
- Waar vind je modellen en sjablonen in Nederland
- Juridische redactie Legalec: praktische aanbevelingen en valkuilen uit de praktijk
- Legalec: hoe wij u kunnen helpen met een zzp-overeenkomst en DBA-check
- Bronnen
- Veelgestelde vragen
Praktische checklist: wat moet er minimaal in een opdrachtovereenkomst
Een opdrachtovereenkomst zzp is pas waardevol als hij concreet is. Vage teksten over “werkzaamheden in overleg” bieden geen enkele bescherming, niet bij een geschil met de opdrachtgever en niet bij een controle door de Belastingdienst.
Loop deze onderdelen af voordat je een handtekening zet:
- Partijen en identificatie: volledige naam, KvK-nummer en btw-nummer van de zzp’er, plus de bedrijfsgegevens van de opdrachtgever.
- Omschrijving van de opdracht: concreet resultaat of dienst, geen algemene taakomschrijving. “Schrijven van tien blogartikelen van 800 woorden” werkt beter dan “contentwerkzaamheden”.
- Looptijd en opzegging: startdatum, einddatum of duur, en de opzegtermijn voor beide partijen.
- Tarief en declaratiewijze: uurtarief of vast bedrag, hoe en wanneer je factureert.
- Betalingstermijn: wettelijk geldt bij B2B-opdrachten een maximum van 30 dagen, te verlengen tot 60 dagen met een schriftelijke afspraak.
- Vervangingsrecht en zelfstandigheidsclausule: leg vast dat je zelf bepaalt hoe en wanneer je werkt.
- Intellectueel eigendom, geheimhouding en aansprakelijkheid: wie krijgt de rechten op het resultaat, en wie draagt welk risico.
Pro-tip: Bewaar naast de overeenkomst ook de offerte en de e-mailwisseling waarin de opdracht is besproken. Bij een DBA-controle telt niet alleen het contract, maar ook of de praktijk ermee overeenkomt.
Modelovereenkomst en de rol van de Belastingdienst in Nederland
Een modelovereenkomst is een sjabloon waarvan de Belastingdienst vooraf heeft beoordeeld dat de tekst, mits correct nageleefd, geen arbeidsovereenkomst oplevert. Die zekerheid geldt alleen zolang je werkt zoals in de tekst staat. Werk je in de praktijk toch onder gezag van de opdrachtgever, dan biedt het model geen bescherming meer.
Sinds 2024 keurt de Belastingdienst geen nieuwe modelovereenkomsten meer goed. Bestaande, al goedgekeurde modellen blijven geldig tot eind 2029. Dat betekent dat je nu kunt vertrouwen op een bestaand model, zoals de Tekstnet-modelovereenkomst voor tekstopdrachten, maar niet op de belofte dat er nieuwe komen.
Maatwerk wordt verstandiger dan een standaardmodel bij:
- langlopende opdrachten van meer dan een jaar bij dezelfde opdrachtgever;
- complexe afspraken over intellectueel eigendom of exclusiviteit;
- een werkrelatie die in de praktijk al op gezag begint te lijken.
DBA en schijnzelfstandigheid: praktische signalen en checklist voor 2026
De Belastingdienst toetst niet de tekst van je contract, maar het feitelijke werk. Vier criteria bepalen grotendeels of een relatie als arbeidsovereenkomst wordt gezien: gezag, verplichting tot persoonlijke arbeid, een verbod op vervanging, en loonachtige elementen zoals vaste werktijden of een vast maandbedrag.
Risicovolle signalen zijn onder meer:
- de opdrachtgever bepaalt exact hoe en wanneer je werkt;
- je mag jezelf niet laten vervangen door een collega of onderaannemer;
- je werkt al jaren fulltime voor één opdrachtgever tegen een laag uurtarief;
- je krijgt instructies die verder gaan dan het eindresultaat.
Veiligere formuleringen benoemen expliciet dat je zelf werktijden en aanpak bepaalt, en dat vervanging is toegestaan onder voorwaarden. Experts wijzen erop dat het label “geen arbeidsovereenkomst” in de tekst alleen niets waard is als de feitelijke werkrelatie anders uitwijst.
Een laag uurtarief combineert met exclusiviteit voor één opdrachtgever vormt een van de meest voorkomende risicofactoren bij DBA-controles. De wettelijke betalingstermijn van maximaal 30 tot 60 dagen zegt daar overigens niets over: die regel gaat over betaalgedrag, niet over de aard van de arbeidsrelatie. Contract en praktijk moeten op elk punt met elkaar overeenstemmen, anders is de tekst een lege huls.
Uitleg van sleutelclausules: betaling, IE, aansprakelijkheid en opzegging
Sommige clausules verdienen extra aandacht, omdat fouten hierin later het duurst uitpakken.
Betaling. Neem een concrete termijn op: “opdrachtnemer factureert binnen 5 werkdagen na oplevering; opdrachtgever betaalt binnen 30 dagen na factuurdatum.” Wil je meer ruimte, leg dan de verlenging tot 60 dagen schriftelijk vast, anders is die niet afdwingbaar.
Intellectueel eigendom. Kies bewust tussen een beperkte gebruikslicentie en volledige overdracht van rechten. Een licentie houdt je eigenaar van je werk, wat gunstig is als je materiaal hergebruikt; overdracht past beter bij opdrachtgevers die exclusiviteit eisen.
Aansprakelijkheid. Formuleer een redelijke limiet, bijvoorbeeld tot de hoogte van het factuurbedrag, en vermeld of je een aansprakelijkheidsverzekering hebt. Zonder limiet loop je onbeperkt risico bij een fout.
Opzegging. Leg een opzegtermijn vast voor beide partijen en een acceptatieprocedure voor opgeleverd werk. Zonder afspraken over vroegtijdig stoppen sta je bij een conflict zonder houvast.
Pro-tip: Benoem expliciet of de opdracht een inspanningsverbintenis of een resultaatsverbintenis is. Dat ene zinnetje voorkomt de helft van de discussies over “onvoldoende resultaat”.
Waar vind je modellen en sjablonen in Nederland
Voor een eenvoudige, kortlopende opdracht volstaat vaak een gratis model, aangevuld met een goede administratie van offertes en opleveringen. Bij hogere bedragen, langere looptijden of gevoelig intellectueel eigendom is jurist-review de veiligere keuze.
- De modelovereenkomst-zoekpagina van de Belastingdienst toont bestaande, goedgekeurde modellen per sector.
- De Tekstnet-modelovereenkomst voor tekstopdrachten geeft een concreet voorbeeld met uitgebreide toelichting per artikel.
- Ondernemersplein legt in gewone taal uit welke stappen je als startende zzp’er moet zetten.
- Voor maatwerk met DBA-check kun je een zzp-overeenkomst op maat laten opstellen door een jurist.
Juridische redactie Legalec: praktische aanbevelingen en valkuilen uit de praktijk
De meeste problemen ontstaan niet door een slecht contract, maar door een goed contract dat niemand naleeft. Wij zien geregeld zzp’ers die een modelovereenkomst downloaden en daarna toch fulltime op locatie werken onder strakke instructies. Bewaar offertes, e-mails en opleverbewijzen: die stukken bewijzen dat de praktijk klopt met de tekst. Bij een enkele, kortlopende opdracht is een goed model met zorgvuldige administratie vaak genoeg. Bij langere trajecten of onduidelijke gezagsverhoudingen loont jurist-review zich terug.
— Juridische redactie Legalec
Legalec: hoe wij u kunnen helpen met een zzp-overeenkomst en DBA-check
Er is een service waarbij een vaste jurist uw dossier kent, zonder eigen risico per zaak. Voor een opdrachtovereenkomst zzp betekent dat: geen generiek sjabloon, maar een zzp-overeenkomst met DBA-check die is afgestemd op uw werkelijke situatie.
Werkt u langdurig voor één opdrachtgever, of gaat het om waardevol intellectueel eigendom? Dan is losse jurist-review de veiligste route. Heeft u vaker juridische vragen, over contracten, huur, belasting of arbeidsrecht, dan past een rechtsbijstand-abonnement beter: één vast bedrag per maand, directe toegang tot een jurist en een persoonlijk online portaal. Overweegt u ook uw online presentatie bij het vastleggen van opdrachten, dan kan een partij als Durfmakers daarbij helpen. Vraag vandaag een zzp-overeenkomst met DBA-check aan, of bekijk de abonnementen voor doorlopende ondersteuning.
Dit artikel bevat algemene informatie en vervangt niet het advies van een gekwalificeerde advocaat. Raadpleeg een gekwalificeerde juridische professional over uw eigen situatie voordat u op basis van deze inhoud handelt.
Bronnen
- Modelovereenkomst zoeken — Belastingdienst
- Burgerlijk Wetboek — artikel 7:400 (Overeenkomst van opdracht)
- MODELOVEREENKOMST Tekstopdrachten — Tekstnet (DBA-model)
- Statutory payment rules under Dutch law — Stripe
- Aan de slag als zzp’er of freelancer — Ondernemersplein
Veelgestelde vragen
Wat is een overeenkomst van opdracht voor een zzp’er?
Het is de juridische basis voor werk dat een zzp’er verricht voor een opdrachtgever, geregeld in artikel 7:400 BW. Een mondelinge afspraak is al rechtsgeldig, maar zonder schriftelijke vastlegging heb je geen bewijs bij een geschil of DBA-controle.
Hoe lang mag je als zzp voor 1 opdrachtgever werken?
Er staat geen harde maximumduur in de wet, maar hoe langer en exclusiever je voor één opdrachtgever werkt, hoe groter het risico dat de Belastingdienst de relatie als arbeidsovereenkomst ziet. Vooral bij langlopende, fulltime opdrachten met een laag tarief loop je dat risico.
Is een zzp-overeenkomst verplicht?
Wettelijk niet verplicht, maar in de praktijk onmisbaar. Zonder schriftelijke overeenkomst mis je bewijs over tarief, opzegtermijn en aansprakelijkheid, en sta je zwakker bij zowel een conflict met de opdrachtgever als een controle op schijnzelfstandigheid.
Waar moet je op letten bij een overeenkomst van opdracht?
Let vooral op een concrete omschrijving van de werkzaamheden, een heldere betalingstermijn (maximaal 30 tot 60 dagen bij B2B), vervangingsrecht en afspraken over intellectueel eigendom. Voor maatwerk met een DBA-check kun je een zzp-overeenkomst laten opstellen door een jurist.
