Een slapend dienstverband is een arbeidscontract dat na twee jaar ziekte blijft bestaan, terwijl u geen loon meer krijgt. Sinds de Xella-uitspraak van de Hoge Raad uit 2019 moet uw werkgever in beginsel meewerken aan beëindiging als u daarom vraagt, en u een bedrag betalen ter hoogte van de wettelijke transitievergoeding. Dat recht krijgt u alleen als u het goed aanpakt: met een duidelijk schriftelijk verzoek, een correcte berekening en een beëindigingsovereenkomst die uw belangen beschermt. Een vaste jurist die uw dossier kent, maakt het verschil tussen een verzoek dat blijft liggen en een afspraak die u het bedrag oplevert waar u recht op heeft.
Kort samengevat
- Een slapend dienstverband ontstaat als u na twee jaar ziekte niet wordt ontslagen, maar ook geen loon meer ontvangt.
- Volgens de Hoge Raad (Xella, 2019) moet uw werkgever in beginsel op uw verzoek meewerken aan beëindiging, met betaling van een bedrag ter hoogte van de transitievergoeding.
- Alleen bij een gerechtvaardigd belang, zoals een reëel uitzicht op re-integratie, mag een werkgever weigeren.
- Werkgevers krijgen die vergoeding via UWV terug, mits zij de compensatie uiterlijk zes maanden na betaling aanvragen.
- Een goed onderbouwd verzoek en een gecontroleerde beëindigingsovereenkomst voorkomen dat u geld laat liggen.
Inhoudsopgave
- Wat is een slapend dienstverband?
- De Xella-uitspraak: wat de Hoge Raad besliste
- Wat de rechtspraak sinds Xella heeft toegevoegd
- Zo beëindigt u een slapend dienstverband
- Voor werkgevers in het mkb: meewerken en de vergoeding terugkrijgen
- Hulp bij uw slapend dienstverband via Legalec
- Onze kijk op het slapend dienstverband
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Wat is een slapend dienstverband?
Als u ziek wordt, betaalt uw werkgever in de regel twee jaar lang (104 weken) uw loon door. In die periode werkt u samen aan uw herstel en terugkeer naar werk, de re-integratie. Na die twee jaar stopt de loondoorbetaling. Uw werkgever mag u dan ontslaan, maar is daar niet toe verplicht.
Kiest uw werkgever ervoor om niets te doen, dan blijft u formeel in dienst. U krijgt geen salaris meer, u werkt niet, maar het contract loopt door. Dat heet een slapend dienstverband. De Rijksoverheid omschrijft het als een situatie waarin een werknemer die langer dan twee jaar ziek is in dienst blijft, maar geen loon meer ontvangt omdat er geen ontslag is gevolgd. Uw werkgever houdt wel verplichtingen, waaronder de plicht om aan re-integratie te blijven werken.
Tijdens de eerste twee jaar van uw ziekte kan uw werkgever u in de regel niet zomaar ontslaan. Meer daarover leest u in ons artikel over het opzegverbod tijdens ziekte. En wat u en uw werkgever in die twee jaar van elkaar mogen verwachten, staat in onze uitleg over ziekte, re-integratie en uw rechten.
Waarom laat een werkgever een dienstverband slapen?
De reden is bijna altijd geld. Wie een werknemer ontslaat na twee jaar ziekte, moet een transitievergoeding betalen: een wettelijke ontslagvergoeding die afhangt van uw salaris en hoe lang u in dienst bent. Door het contract te laten slapen, ontstaat er geen ontslag en hoeft de werkgever die vergoeding niet te betalen.
De Hoge Raad noemt dit precies zo: een langdurig arbeidsongeschikte werknemer zit thuis zonder loon, maar wordt toch in dienst gehouden, zodat de transitievergoeding niet betaald hoeft te worden. Voor u betekent dat: u verliest geen salaris, want dat is er al niet meer, maar u loopt wel een vergoeding mis die vaak een flink bedrag is. Hoe die vergoeding wordt berekend, leest u in ons artikel over de regels van de transitievergoeding.
De Xella-uitspraak: wat de Hoge Raad besliste
In november 2019 deed de Hoge Raad, de hoogste rechter in Nederland, uitspraak in de zaak die bekendstaat als Xella. Een werknemer werd na langdurige ziekte in een slapend dienstverband gehouden en eiste schadevergoeding, omdat zijn werkgever weigerde het contract te beëindigen met betaling van een transitievergoeding.
De uitkomst was duidelijk. Volgens de Hoge Raad moet een werkgever in beginsel meewerken aan het beëindigen van een slapend dienstverband als de werknemer daarom vraagt. Dat gebeurt met wederzijds goedvinden, dus met een overeenkomst tussen u en uw werkgever, en met betaling van een bedrag ter hoogte van de wettelijke transitievergoeding.
De Hoge Raad gaf daar twee redenen voor:
- Goed werkgeverschap. Een werkgever moet zich redelijk gedragen tegenover zijn werknemers. Een contract in stand houden alleen om een vergoeding te ontlopen, past daar niet bij.
- De werkgever krijgt het geld terug. Er bestaat een wettelijke regeling waarmee werkgevers de transitievergoeding voor langdurig zieke werknemers van UWV terugkrijgen. Het argument dat een werkgever op hoge kosten wordt gejaagd, gaat volgens de Hoge Raad daarom niet meer op.
De Hoge Raad wees er ook op dat de wetgever af wil van slapende dienstverbanden. Een werknemer zijn vergoeding ontnemen door het contract te laten doorlopen, kan daarmee in strijd komen met goed werkgeverschap.
Wanneer mag een werkgever toch weigeren?
De plicht om mee te werken is niet absoluut. Een werkgever mag weigeren als hij een gerechtvaardigd belang heeft bij het voortzetten van het contract. Het voorbeeld dat de Hoge Raad zelf noemt, is een reëel uitzicht op re-integratie: er is een concreet perspectief dat u weer aan het werk kunt bij deze werkgever.
Let op het woord “reëel”. Een algemene hoop dat u ooit beter wordt, is meestal niet genoeg. Het gaat om concrete mogelijkheden die uit uw medische situatie en uw re-integratietraject blijken. Bestrijdt uw werkgever uw verzoek met dit argument, dan loont het om uw dossier goed na te lopen: wat zeggen de bedrijfsarts en de rapportages van de afgelopen twee jaar?
Wat de rechtspraak sinds Xella heeft toegevoegd
De Xella-lijn is na 2019 verder uitgewerkt. Drie punten zijn voor u het belangrijkst.
De uitzondering blijft bestaan. In een uitspraak van 11 november 2022 (nr. 21/01230) bevestigde de Hoge Raad dat een werkgever met een gerechtvaardigd belang, zoals reële re-integratiemogelijkheden, niet hoeft mee te werken. De regel is dus: meewerken, tenzij er een goede reden is om het niet te doen.
Het bedrag sluit aan bij de compensatieregeling. In dezelfde uitspraak legde de Hoge Raad uit dat de verplichting nauw samenhangt met de wettelijke compensatie via UWV. Het bedrag waar u recht op heeft, wordt berekend in lijn met die regeling, die aanknoopt bij het einde van de wachttijd: de twee jaar ziekte waarin uw loon werd doorbetaald. Wie langer slaapt, bouwt dus niet automatisch een hoger bedrag op. Dat is een reden om niet onnodig lang te wachten met uw verzoek.
Het maakt niet uit wanneer het contract ging slapen. De Hoge Raad gaf in 2022 ook aan dat de verplichting niet beperkt is tot dienstverbanden die in een bepaalde periode slapend werden. Bepalend is of aan de voorwaarden voor compensatie is voldaan.

Nieuwe vraag in 2026: bouwt u nog vakantiedagen op?
Er speelt ook een nieuwe kwestie. De kantonrechter in Rotterdam wil de Hoge Raad vragen of een arbeidsongeschikte werknemer tijdens een slapend dienstverband vakantiedagen opbouwt. Zo’n vraag aan de Hoge Raad heet een prejudiciële vraag: een lagere rechter legt een rechtsvraag voor die in veel zaken speelt, zodat er één duidelijk antwoord komt.
Het antwoord kan gevolgen hebben voor wat u bij het einde van uw contract krijgt. Niet opgenomen vakantiedagen spelen een rol bij de eindafrekening. Bent u nu in onderhandeling over beëindiging, laat dit punt dan niet onbesproken in uw afspraken.
Zo beëindigt u een slapend dienstverband
Wilt u uw slapende dienstverband beëindigen en het bedrag ontvangen waar u recht op heeft? Dit zijn de stappen, met bij elke stap waar het in de praktijk misgaat.
1. Breng uw situatie in kaart
Ga na of u echt in een slapend dienstverband zit. Bent u langer dan twee jaar ziek, is de loondoorbetaling gestopt en bent u niet ontslagen? Dan is het antwoord waarschijnlijk ja. Verzamel uw arbeidscontract, loonstroken, de stukken uit uw re-integratietraject en eventuele beslissingen van UWV.
Waar het misgaat: veel werknemers weten niet precies wanneer de wachttijd van twee jaar is geëindigd, of hebben de stukken over hun re-integratie niet compleet. Juist die stukken bepalen of uw werkgever zich op een reëel re-integratieperspectief kan beroepen. Bent u het niet eens met een beslissing van UWV over uw uitkering, dan leest u in ons artikel hoe u bezwaar maakt tegen een UWV-beslissing.
2. Vraag uw werkgever schriftelijk om beëindiging
Stuur uw werkgever een brief of e-mail waarin u vraagt om het dienstverband met wederzijds goedvinden te beëindigen, met betaling van een bedrag ter hoogte van de wettelijke transitievergoeding. Verwijs naar de Xella-uitspraak en vraag om een reactie binnen een redelijke termijn.
Waar het misgaat: een verzoek dat vaag blijft (“ik wil graag eens praten over mijn contract”) geeft uw werkgever ruimte om het te laten liggen. Een verzoek dat het juridische kader, de gevraagde vergoeding en een termijn noemt, dwingt tot een inhoudelijk antwoord. Wij stellen zo’n brief voor u op met onze dienst Brief op maat, voor € 225 eenmalig.
3. Leg de afspraken vast in een beëindigingsovereenkomst
Stemt uw werkgever in, dan volgt een beëindigingsovereenkomst, ook wel vaststellingsovereenkomst genoemd. Daarin staan onder meer de einddatum, de hoogte van de vergoeding, wanneer die wordt betaald, wat er gebeurt met openstaande vakantiedagen en of er nog wederzijdse aanspraken zijn.
Waar het misgaat: de overeenkomst wordt meestal door de werkgever opgesteld. Een te laag berekende vergoeding, een vergeten post zoals vakantiedagen of een te ruime finale kwijting (de afspraak dat u daarna niets meer kunt claimen) kost u geld. Teken daarom niet voordat de tekst is gecontroleerd. Met onze Vaststellingsovereenkomst-check, voor € 395, beoordeelt een jurist de overeenkomst voordat u tekent. Wat u verder moet weten, leest u in ons artikel over een vaststellingsovereenkomst controleren.
4. Weigert uw werkgever? Dan kunt u naar de rechter
Wil uw werkgever niet meewerken zonder dat er een gerechtvaardigd belang is, dan kunt u, zoals de werknemer in de Xella-zaak, schadevergoeding vorderen bij de kantonrechter. Die schadevergoeding draait om het bedrag dat u bij beëindiging had moeten krijgen.
Waar het misgaat: een procedure vraagt om een goed onderbouwd dossier. U moet laten zien dat u om beëindiging hebt gevraagd, dat de werkgever weigerde en dat zijn argumenten, bijvoorbeeld over re-integratie, niet opgaan. Vaak helpt een stevige sommatiebrief al om de werkgever alsnog aan tafel te krijgen. Bespreek met uw jurist welke route in uw situatie het meest kansrijk is.
Voor werkgevers in het mkb: meewerken en de vergoeding terugkrijgen
Bent u werkgever en heeft u een medewerker die langer dan twee jaar ziek is? Dan is een slapend dienstverband zelden de verstandige keuze. U blijft verplichtingen houden, zoals re-integratie, en een verzoek tot beëindiging kunt u in de meeste gevallen niet weigeren.
Het goede nieuws: de regeling compensatie transitievergoeding geeft u de transitievergoeding terug als u een werknemer laat gaan die langer dan twee jaar ziek is. Die regeling is er juist om te voorkomen dat kosten zich opstapelen na twee jaar loondoorbetaling. U vraagt de compensatie aan bij UWV, uiterlijk zes maanden nadat u de volledige transitievergoeding hebt betaald. Die termijn is hard: wie te laat is, draait zelf op voor de kosten.
Voor een nette afwikkeling heeft u een goede beëindigingsovereenkomst nodig, met daarin de juiste vergoeding en heldere afspraken. Wij stellen die op met onze dienst Vaststellingsovereenkomst (werkgever), voor € 1.445,95 eenmalig.

Hulp bij uw slapend dienstverband via Legalec
Een slapend dienstverband beëindigen draait om drie dingen: weten waar u recht op heeft, het verzoek goed formuleren en geen handtekening zetten onder een overeenkomst die u benadeelt. Daar helpen wij bij, op de manier die bij uw situatie past.
Wilt u eerst weten waar u staat? Een juridisch adviesgesprek kost € 149 eenmalig. Een brief op maat kost € 225 en een Vaststellingsovereenkomst-check € 395.
Verwacht u meer vragen, bijvoorbeeld over uw uitkering, de afwikkeling of uw pensioen? Met een abonnement op rechtsbijstand heeft u een vaste jurist die uw dossier kent en een persoonlijk online portaal, voor een vast bedrag per maand en zonder eigen risico per zaak. Er zijn drie pakketten: Basic voor € 37,81 per maand, Normal voor € 68,06 per maand en Pro voor € 98,31 per maand. Eén abonnement dekt zes rechtsgebieden, waaronder werk en salaris en uitkering en pensioen.
Onze kijk op het slapend dienstverband
Wij zien het slapend dienstverband als een situatie waarin de wet aan de kant van de werknemer staat, maar waarin die werknemer vaak niet weet hoe hij dat recht moet gebruiken. Na twee jaar ziekte heeft u andere zorgen dan juridische brieven en berekeningen. Dat is precies het moment waarop een werkgever die niets doet, zonder kosten wegkomt.
De Hoge Raad heeft het speelveld helder gemaakt: meewerken is de regel, weigeren de uitzondering. Toch levert een recht op papier pas iets op als iemand het voor u verzilvert. Dat vraagt om een verzoek dat juridisch klopt, een vergoeding die juist is berekend en een overeenkomst waarin niets wordt vergeten, ook niet de vakantiedagen waarover de Hoge Raad zich nog moet uitspreken.
Daarom werken wij met een vaste jurist die uw dossier kent. Bij een slapend dienstverband loopt uw zaak vaak over meerdere terreinen: uw contract, uw uitkering, soms uw pensioen. Met één abonnement voor zes rechtsgebieden hoeft u niet bij elke nieuwe vraag opnieuw uit te leggen wie u bent en wat er is gebeurd. U krijgt uitleg in gewone taal en weet bij elke stap waar u staat.
Voor werkgevers geldt hetzelfde in spiegelbeeld. Een nette beëindiging met compensatie via UWV is bijna altijd beter dan een dienstverband dat jaren blijft slapen, met verplichtingen die doorlopen en een verzoek dat u uiteindelijk toch moet honoreren.
Juridische redactie Legalec
Veelgestelde vragen
Krijg ik loon tijdens een slapend dienstverband?
Nee. De loondoorbetaling bij ziekte stopt in de regel na twee jaar. In een slapend dienstverband blijft u wel in dienst, maar ontvangt u geen salaris meer van uw werkgever. Of u een uitkering van UWV krijgt, hangt af van uw eigen situatie.
Kan ik zelf ontslag nemen om van het slapende dienstverband af te komen?
Dat kan, maar dan loopt u een groot risico dat u de vergoeding misloopt, omdat de Xella-regel draait om beëindiging met wederzijds goedvinden. Vraag uw werkgever daarom eerst om beëindiging met wederzijds goedvinden, zoals de Xella-uitspraak mogelijk maakt.
Hoe hoog is het bedrag dat mijn werkgever moet betalen?
Het bedrag is gelijk aan de wettelijke transitievergoeding, berekend in lijn met de UWV-compensatieregeling. Die hangt af van uw salaris en de duur van uw dienstverband. Laat de berekening in de overeenkomst controleren, want een fout is snel gemaakt.
Mag mijn werkgever weigeren omdat ik misschien nog beter word?
Alleen als er een reëel uitzicht op re-integratie is. Een algemene hoop op herstel is meestal niet genoeg. Uw medische gegevens en re-integratieverslagen bepalen of het argument van uw werkgever standhoudt.
Moet mijn werkgever de transitievergoeding zelf dragen?
Nee, niet als hij de compensatie op tijd aanvraagt. Werkgevers krijgen de transitievergoeding voor langdurig zieke werknemers terug van UWV, mits zij de aanvraag uiterlijk zes maanden na betaling indienen.
Bronnen
- Rijksoverheid: Compensatie transitievergoeding
- Hoge Raad: verplicht einde aan slapend dienstverband (2019)
- Hoge Raad: toelichting op de uitspraak over slapende dienstverbanden (2019)
- Hoge Raad, 11 november 2022, nr. 21/01230






