Een executeur beheert de nalatenschap van iemand die is overleden, betaalt de schulden en maakt de erfenis klaar voor verdeling. Dat klinkt overzichtelijk, maar u werkt met andermans geld, bent verantwoording schuldig aan alle erfgenamen en kunt bij fouten zelf worden aangesproken. Bent u in een testament benoemd tot executeur, of bent u erfgenaam en wilt u weten wat de executeur wel en niet mag? Hieronder leest u welke taken de wet en het testament geven, welke stappen u zet en waar het in de praktijk vastloopt. Ons antwoord vooraf: met een vaste jurist naast u, die uw dossier kent, voert u de taak zorgvuldig uit zonder dat u alles zelf hoeft uit te zoeken.
Kort samengevat
- De executeur beheert de bezittingen van de overledene en betaalt de schulden zolang de erfenis nog niet is verdeeld.
- Er zijn twee soorten: de gewone executeur maakt de erfenis klaar voor verdeling, de executeur-afwikkelingsbewindvoerder mag ook zelf verdelen en verkopen.
- Het testament bepaalt veel: extra taken, extra bevoegdheden en vaak een vergoeding.
- Aan het eind legt de executeur rekening en verantwoording af aan de erfgenamen; wie tekortschiet, kan door de kantonrechter worden ontslagen.
- Niemand is verplicht de benoeming te aanvaarden. Twijfelt u, laat de taken dan eerst met een jurist doorlopen.
Inhoudsopgave
- Wat is een executeur?
- Twee soorten executeurs
- De taken van een executeur, stap voor stap
- Mag een executeur de erfenis verdelen?
- Extra bevoegdheden in het testament
- Waar heeft een executeur recht op?
- Weigeren, stoppen of ontslagen worden
- Hulp bij uw taak als executeur
- Onze kijk op het executeurschap
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Wat is een executeur?
Een executeur is de persoon die de overledene in zijn testament heeft aangewezen om de nalatenschap af te wikkelen. De nalatenschap (ook wel de boedel) is alles wat de overledene naliet: geld, een huis, spullen, maar ook schulden.
Volgens de Rijksoverheid over de afhandeling van een erfenis betaalt de executeur de schulden en beheert hij de bezittingen zolang die nog niet onder de erfgenamen zijn verdeeld. In het testament kunnen ook andere taken aan hem worden opgedragen, zoals het regelen van de begrafenis of crematie. Het Kadaster omschrijft het in zijn definitie van de executeur zo: de executeur zorgt ervoor dat de wensen van de overledene over de verdeling van het vermogen worden uitgevoerd.
U ziet de executeur soms ook terug als executeur-testamentair of testamentuitvoerder. Dat zijn oudere of informele namen voor dezelfde rol. Is er geen executeur benoemd, dan regelen de erfgenamen de afwikkeling samen.
Twee soorten executeurs
Welke bevoegdheden u hebt, hangt af van wat er in het testament staat. Notaris.nl over het benoemen van een executeur onderscheidt twee soorten:
| Gewone executeur | Executeur-afwikkelingsbewindvoerder | |
|---|---|---|
| Boedel in kaart brengen | Ja | Ja |
| Schulden betalen | Ja | Ja |
| Legaten afgeven | Ja | Ja |
| Aangifte erfbelasting doen | Ja | Ja |
| Goederen verkopen zonder toestemming erfgenamen | Alleen voor zover nodig om schulden te betalen | Ja |
| De erfenis zelf verdelen | Nee, dat doen de erfgenamen | Ja |
Een legaat is een specifieke gift in het testament aan een bepaalde persoon of organisatie, bijvoorbeeld een geldbedrag aan een goed doel of een schilderij aan een nicht. Lees daarom altijd eerst het testament zelf, en niet alleen het woord “executeur” erin. Twee zinnen verderop kan een bevoegdheid staan die uw hele taak verandert.
De taken van een executeur, stap voor stap
De wettelijke taken staan in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek, afdeling 6. Een overzicht van de artikelen over de executeur laat zien wat de wet van u vraagt. In de praktijk ziet de afwikkeling er zo uit.
1. Lees het testament en besluit of u de taak aanvaardt
U bent niet verplicht om executeur te worden. Kijk eerst welke taken en bevoegdheden het testament u geeft, of er een vergoeding is geregeld en of er een opvolgend executeur is benoemd. Waar het misgaat: mensen aanvaarden uit plichtsgevoel zonder te weten wat erbij hoort. Hier helpt een jurist u het testament in gewone taal te begrijpen voordat u ja zegt. Als u de benoeming aanvaardt, vragen banken en andere instanties meestal om een bewijs dat u executeur bent, de verklaring van executele van de notaris.
2. Neem de bezittingen onder beheer
U neemt het beheer over van alles wat de overledene bezat: bankrekeningen, het huis, de auto, de inboedel. Zorg dat niets kwijtraakt of in waarde daalt. Zeg lopende abonnementen en contracten op waar dat kan, en houd de woning verzekerd zolang die leegstaat. Waar het misgaat: een erfgenaam neemt alvast spullen mee, of een rekening blijft maandenlang open met automatische afschrijvingen. Als executeur vertegenwoordigt u de erfgenamen bij dit beheer, dus u spreekt instanties namens hen aan.
3. Breng de boedel in kaart
De wet vraagt van de executeur om met bekwame spoed, dus zonder onnodige vertraging, een boedelbeschrijving op te maken: een lijst van alle bezittingen en schulden. U mag daarvoor ook een boedelnotaris aanwijzen. Vergeet niet de minder zichtbare posten: een lopende belastingaanslag, een zorgrekening, een lening aan of van een familielid, een uitkering die nog moet worden terugbetaald. Twijfelt u of de schulden groter zijn dan de bezittingen, wijs de erfgenamen dan op beneficiair aanvaarden, zodat zij niet met hun eigen geld voor de schulden opdraaien.
4. Roep schuldeisers op en betaal de schulden
U betaalt de schulden die tijdens uw beheer opeisbaar worden. U mag schuldeisers oproepen om zich te melden. Betaal niet zomaar elke rekening die binnenkomt: controleer eerst of de vordering klopt en of er genoeg geld in de boedel is. Waar het misgaat: als de executeur te vroeg een schuldeiser volledig betaalt en er daarna te weinig overblijft voor anderen, ontstaat een probleem. Hier kan een jurist meekijken naar de volgorde en een brief opstellen aan een schuldeiser die een onterechte vordering indient.
5. Verkoop goederen als dat nodig is
Is er niet genoeg geld om de schulden te betalen, dan mag de executeur goederen verkopen, voor zover dat nodig is. Gaat het om de woning, en is er niets anders geregeld in het testament, dan overlegt u met de erfgenamen. Huurde de overledene, dan moet de woning meestal leeg en schoon worden opgeleverd aan de verhuurder. Een professionele verhuisschoonmaak bij oplevering scheelt de familie dan veel werk in een zware periode.
6. Geef legaten af en regel de erfbelasting
Staan er legaten in het testament, dan zorgt u dat de legatarissen krijgen wat hen toekomt. Ook de aangifte erfbelasting valt onder de taken die Notaris.nl noemt. De Successiewet 1956 heft erfbelasting over wat iemand erft van een overledene die in Nederland woonde. Let op de termijn die de Belastingdienst stelt en op de laatste aangifte inkomstenbelasting van de overledene. Bij twijfel over een aanslag kan een jurist het bezwaar voor u opstellen.
7. Houd de erfgenamen op de hoogte
Erfgenamen hebben recht op informatie. De wet verplicht de executeur om op verzoek inlichtingen te geven. Maak daar een gewoonte van, ook zonder verzoek: stuur af en toe een kort overzicht van wat er binnenkwam en wat er werd betaald. De meeste conflicten rond een executeur ontstaan niet door fouten, maar door stilte.
8. Leg rekening en verantwoording af
Aan het einde van uw taak legt u rekening en verantwoording af: een overzicht van alles wat u hebt ontvangen, betaald en verkocht, met de bewijsstukken. Daarna dragen de erfgenamen de verdeling, tenzij u als afwikkelingsbewindvoerder zelf mag verdelen. Bewaar dus vanaf dag één alle afschriften, facturen en correspondentie in één dossier.
Mag een executeur de erfenis verdelen?
Een gewone executeur mag de erfenis niet verdelen. Hij maakt de boedel klaar, daarna beslissen de erfgenamen samen over de verdeling. Alleen als het testament de executeur ook tot afwikkelingsbewindvoerder benoemt en hem die bevoegdheid geeft, mag hij zelf verdelen.
Het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch oordeelde in 2025 dat een executeur-afwikkelingsbewindvoerder de nalatenschap zelfstandig mag verdelen, zonder toestemming van de erfgenamen, als het testament hem die bevoegdheid geeft. Daar staan waarborgen tegenover: een boedelbeschrijving, rekening en verantwoording, aansprakelijkheid als hij verwijtbaar tekortschiet en de mogelijkheid van ontslag om gewichtige redenen. Ook het wettelijk minimumdeel van kinderen, de legitieme portie, blijft overeind. Een onterfd kind kan zijn legitieme portie opeisen, ook als een executeur verdeelt.
Komen de erfgenamen er samen niet uit, dan loopt de verdeling vast. Wat u dan kunt doen, leest u in ons stuk over een conflict bij de boedelverdeling.

Extra bevoegdheden in het testament
De overledene kan de executeur in het testament meer ruimte geven dan de wet. Uit een vonnis van de Rechtbank Oost-Brabant blijkt welke bevoegdheden een testament bijvoorbeeld kan toekennen:
- goederen verkopen zonder daarover met de erfgenamen te overleggen;
- zelf als koper of wederpartij optreden;
- zelf een boedelnotaris aanwijzen;
- erfgenamen verbieden om zonder de executeur of zonder toestemming van de kantonrechter over de erfenis te beschikken zolang het beheer loopt.
Het testament kan ook juist beperkingen opleggen. Daarom begint elke vraag over wat de executeur mag bij de tekst van het testament zelf.
Waar heeft een executeur recht op?
De executeur krijgt vaak een vergoeding voor zijn werk, en de overledene kan de hoogte daarvan in het testament vastleggen, zo staat op Notaris.nl. Kosten die u maakt voor de afwikkeling, zoals porto, notariskosten of een taxatie, komen ten laste van de boedel. Houd bonnetjes bij en verantwoord ze in uw eindafrekening.
Daarnaast hebt u recht op de medewerking van de erfgenamen bij wat voor de afwikkeling nodig is, en op toegang tot de informatie die u nodig hebt om de boedel in kaart te brengen.
Weigeren, stoppen of ontslagen worden
Niemand hoeft de benoeming tot executeur te aanvaarden. Wie weigert, wordt opgevolgd door de opvolgend executeur als het testament die noemt; anders wikkelen de erfgenamen samen af.
Volgens artikel 4:149 van het Burgerlijk Wetboek eindigt de taak onder meer als het werk klaar is, bij overlijden, faillissement of schuldsanering van de executeur, of door ontslag door de kantonrechter. Dat ontslag kan op eigen verzoek. Een mede-executeur, een erfgenaam of het openbaar ministerie kan ook om ontslag vragen als daar gewichtige redenen voor zijn, bijvoorbeeld als de executeur niets doet of geen inzicht geeft. De kantonrechter kan de executeur tijdens dat onderzoek schorsen. Let op: ook een gewezen executeur moet blijven doen wat niet kan wachten, totdat zijn opvolger het beheer heeft overgenomen.
Bent u erfgenaam en loopt het mis met de executeur, begin dan met een duidelijke schriftelijke vraag om informatie. Een verzoek bij de kantonrechter is de laatste stap, niet de eerste.
Hulp bij uw taak als executeur
Of u nu executeur bent of erfgenaam: u hoeft dit niet alleen uit te zoeken. Met een abonnement op rechtsbijstand van Legalec hebt u een vaste jurist die uw dossier kent en een persoonlijk online portaal, voor een vast bedrag per maand en zonder eigen risico per zaak. Familie en erfenis is een van de zes rechtsgebieden die het abonnement dekt. De abonnementen kosten € 37,81 (Basic), € 68,06 (Normal) of € 98,31 (Pro) per maand.

Hebt u maar één vraag, bijvoorbeeld over wat het testament u toestaat? Dan kunt u kiezen voor eenmalige juridische bijstand: een juridisch adviesgesprek voor € 149, een document- of contractcheck voor € 245 of een brief op maat voor € 225.
Onze kijk op het executeurschap
Een executeur wordt meestal benoemd omdat de overledene hem vertrouwde: een kind, een broer, een goede vriend. Juist die mensen staan er het minst bij stil dat het een juridische taak is, met verplichtingen tegenover alle erfgenamen en met verantwoording achteraf.
Wij vinden dat u in die rol niet hoeft te kiezen tussen alles zelf uitzoeken en dure losse uren. Een vaste jurist die uw dossier kent, kijkt mee bij het testament, de boedelbeschrijving, de schuldeisers en de eindafrekening. U stelt uw vragen wanneer ze opkomen, in gewone taal, en houdt via het portaal alle stukken bij elkaar.
Zo blijft u wat de overledene voor ogen had: degene die het netjes regelt, voor de hele familie.
Juridische redactie Legalec
Veelgestelde vragen
Wat doet een executeur precies?
Een executeur beheert de bezittingen van de overledene, betaalt de schulden, geeft legaten af en regelt de aangifte erfbelasting. Daarmee maakt hij de erfenis klaar voor verdeling. Het testament kan extra taken geven, zoals het regelen van de uitvaart.
Is een executeur verplicht om te aanvaarden?
Nee, niemand is verplicht de benoeming te aanvaarden. Weigert u, dan neemt een opvolgend executeur het over als het testament die noemt, en anders regelen de erfgenamen de afwikkeling samen.
Mag de executeur zonder overleg het huis verkopen?
Een gewone executeur mag goederen verkopen voor zover dat nodig is om schulden te betalen. Geeft het testament hem meer ruimte, of is hij afwikkelingsbewindvoerder, dan mag hij ook zonder toestemming van de erfgenamen verkopen. Lees dus altijd eerst wat het testament zegt.
Kan ik als erfgenaam de executeur laten ontslaan?
Ja, als er gewichtige redenen zijn, bijvoorbeeld als de executeur zijn taak verwaarloost of geen informatie geeft. U dient daarvoor een verzoek in bij de kantonrechter. Vraag eerst schriftelijk om informatie en een overzicht, want vaak lost dat het probleem al op.
Hoe lang duurt het werk van een executeur?
Daar staat geen vaste termijn voor. Het hangt af van de omvang van de boedel, de schulden, de verkoop van eventueel onroerend goed en de erfbelasting. De taak eindigt in elk geval wanneer het werk klaar is en u rekening en verantwoording hebt afgelegd.
Legalec
Bronnen
- Rijksoverheid: wie regelt de afhandeling van mijn erfenis?
- Kadaster: definitie executeur
- Notaris.nl: executeur benoemen
- Tilburg University: overzicht wettelijke taken executeur
- Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch, ECLI:NL:GHSHE:2025:818
- Rechtbank Oost-Brabant, ECLI:NL:RBOBR:2023:1764
- Burgerlijk Wetboek Boek 4, artikel 149
- Successiewet 1956





