Algemene voorwaarden controleert u in twee rondes. In de eerste ronde kijkt u of de voorwaarden wel gelden: kreeg u ze vóór of bij het sluiten van de overeenkomst te zien, en kon u ze echt lezen? In de tweede ronde gaat u de inhoud na: staan er bepalingen in die onredelijk zijn, die botsen met wat u hebt afgesproken of die op twee manieren uit te leggen zijn? Hieronder leest u hoe u dat aanpakt, als consument, als zzp’er of als ondernemer die zijn eigen voorwaarden wil laten nakijken. Ook leest u wat u doet als u een bepaling tegenkomt die niet klopt.
Kort samengevat
- Algemene voorwaarden gelden alleen als u er vóór of bij het sluiten van de overeenkomst redelijk kennis van kon nemen. Bij online aankopen moeten ze makkelijk te vinden, te lezen en te downloaden zijn.
- De wet heeft een zwarte lijst met bepalingen die voor consumenten altijd onredelijk zijn, en een grijze lijst met bepalingen die onredelijk kunnen zijn.
- Is een bepaling onduidelijk, dan geldt de uitleg die voor u het gunstigst is.
- Een onredelijke bepaling vernietigt u met een brief of e-mail. De rest van de overeenkomst blijft gewoon bestaan.
- Gebruikt u zelf algemene voorwaarden, controleer dan vooral of u kunt bewijzen dat uw klant ze op tijd heeft gekregen.
Inhoudsopgave
- Wat algemene voorwaarden zijn en wanneer ze gelden
- Eerst nagaan: kreeg u de voorwaarden op tijd?
- Een praktische checklist in zeven stappen
- Onredelijke bepalingen herkennen: de zwarte en grijze lijst
- Controleren als zzp’er of ondernemer
- Een bepaling klopt niet: wat u dan doet
- Voorbeeld: een abonnement dat ongemerkt doorliep
- Hoe wij naar algemene voorwaarden kijken
- Laat uw voorwaarden of contract nakijken
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Wat algemene voorwaarden zijn en wanneer ze gelden
Algemene voorwaarden zijn de standaardregels die een bedrijf bij al zijn klanten gebruikt. Ze gaan over zaken als betaling, levering, garantie en reparatie. De kern van de afspraak, zoals de prijs, het aantal of de kleur van een product, hoort er niet in. Dat legt Ondernemersplein van de overheid uit. Een bedrijf is niet verplicht om algemene voorwaarden te gebruiken. Doet het dat wel, dan gelden ze voor beide partijen, mits de klant er vóór het sluiten van de overeenkomst goed en op tijd over is geïnformeerd.
Dat laatste is de eerste en belangrijkste controle. Veel mensen beginnen meteen bij de inhoud, maar als de voorwaarden nooit goed zijn aangeboden, hoeft u zich over de inhoud vaak minder zorgen te maken. Meer over dit onderdeel leest u in ons artikel over wanneer algemene voorwaarden van toepassing zijn.
Eerst nagaan: kreeg u de voorwaarden op tijd?
De wet noemt dit de informatieplicht. Volgens artikel 6:233 BW kunt u een bepaling in algemene voorwaarden vernietigen als de gebruiker u geen redelijke mogelijkheid heeft gegeven om de voorwaarden te lezen. Stel uzelf daarom deze vragen:
- Wanneer zag u de voorwaarden? Ze moeten vóór of uiterlijk bij het sluiten van de overeenkomst beschikbaar zijn. Voorwaarden die pas op de factuur of in de bevestigingsmail opduiken, komen te laat.
- Kon u ze echt inzien? Alleen een zin als ‘op al onze diensten zijn onze voorwaarden van toepassing’ is niet genoeg als u de tekst zelf nergens kon vinden.
- Online gekocht? Volgens ACM ConsuWijzer moeten de voorwaarden dan op een plek staan die makkelijk te vinden is, en moet u ze online kunnen lezen en downloaden. Kan downloaden niet, dan moet de ondernemer ze op uw verzoek gratis toesturen.
- Op afstand gesloten? Bij een overeenkomst via internet of telefoon moet de verkoper de informatie geven op een manier die past bij dat middel. Ook moet u vóór het bestellen duidelijk weten dat u een betalingsverplichting aangaat, zo staat in artikel 6:230v BW.
Een kanttekening: kende u de voorwaarden al toen u de overeenkomst sloot, bijvoorbeeld omdat u al jaren met hetzelfde bedrijf werkt of ze eerder zelf hebt opgevraagd? Dan kunt u zich meestal niet beroepen op het argument dat ze u niet zijn gegeven. De Hoge Raad oordeelde in 2022 dat dit ook geldt als u die kennis niet via de gebruiker zelf hebt gekregen. Wees dus eerlijk tegenover uzelf over wat u wist.
Een praktische checklist in zeven stappen
Met deze stappen kunt u elke set algemene voorwaarden doorlopen, of het nu gaat om een sportschoolabonnement, een offerte van een aannemer of de voorwaarden van een opdrachtgever.
- Leg alles naast elkaar. Pak de overeenkomst, de offerte, de opdrachtbevestiging en de algemene voorwaarden erbij. Noteer de datum en versie van de voorwaarden. Bedrijven passen hun voorwaarden regelmatig aan, dus het gaat om de versie die gold toen u tekende of bestelde.
- Controleer de informatieplicht. Gebruik de vragen hierboven. Maak een schermafbeelding van de bestelpagina of bewaar de e-mail waarin de voorwaarden zijn meegestuurd.
- Zoek tegenstrijdigheden. Staat in de overeenkomst iets anders dan in de voorwaarden, bijvoorbeeld een andere opzegtermijn of betaaltermijn? Dan gaat een specifieke afspraak in de overeenkomst in de regel voor op een standaardregel. Leg vast welke afspraak u als leidend ziet.
- Lees de bepalingen die het meeste geld kosten. Begin bij looptijd en verlenging, opzegging, prijswijzigingen, boetes en rente bij te late betaling, en de aansprakelijkheid.
- Vergelijk met de zwarte en grijze lijst. Als consument kunt u kijken of een bepaling op een van beide lijsten staat. Hieronder leest u hoe dat werkt.
- Markeer vage formuleringen. Woorden als ‘redelijke termijn’, ‘naar eigen inzicht’ of ‘in bijzondere gevallen’ zijn vaak op meer manieren uit te leggen. Dat kan in uw voordeel werken.
- Bepaal wat u wilt bereiken. Wilt u een bepaling laten vervallen, een betaling terugkrijgen of een abonnement stoppen? Uw doel bepaalt welke stap u daarna zet.
Onredelijke bepalingen herkennen: de zwarte en grijze lijst
Voor consumenten bevat de wet twee lijsten. De Autoriteit Consument & Markt vat het zo samen: een bepaling is onredelijk als die onvoldoende rekening houdt met de belangen van de consument. Op de zwarte lijst staan bepalingen die altijd onredelijk zijn. Op de grijze lijst staan bepalingen die onredelijk kunnen zijn. Bij een grijze-lijstbepaling moet de ondernemer een goede reden hebben en die ook kunnen bewijzen. U hoeft dus niet zelf aan te tonen dat de bepaling oneerlijk is.
De zwarte lijst staat in artikel 6:236 BW. Twee voorbeelden die u in de praktijk vaak tegenkomt:
- Stilzwijgende verlenging (onderdeel j). Bij abonnementen en andere regelmatige leveringen mag een contract niet stilzwijgend worden verlengd voor een nieuwe vaste periode. Wordt het na afloop voortgezet voor onbepaalde tijd, dan mag de opzegtermijn niet langer zijn dan één maand.
- Bewijs uitsluiten (onderdeel k). Een bepaling die u verbiedt bewijs te leveren, of die de bewijslast in uw nadeel verschuift, is onredelijk bezwarend. Denk aan ‘de administratie van de verkoper geldt als volledig bewijs’.
Deze tabel helpt u bij het nalopen van de bepalingen die het vaakst problemen geven:
| Bepaling | Waar u op let | Mogelijke vervolgstap |
|---|---|---|
| Looptijd en verlenging | Wordt het contract automatisch verlengd, en voor hoe lang? Hoe lang is de opzegtermijn daarna? | Bij een consumentenabonnement: toetsen aan de zwarte lijst, onderdeel j |
| Bewijs | Mag u eigen bewijs leveren, zoals foto’s, mails of een eigen meting? | Bij uitsluiting: toetsen aan de zwarte lijst, onderdeel k |
| Prijswijziging | Mag de prijs tussentijds omhoog, en mag u dan opzeggen? | Vragen naar de reden; bij twijfel laten beoordelen |
| Aansprakelijkheid | Sluit het bedrijf alle schade uit, ook bij eigen grove fouten? | Laten toetsen op redelijkheid |
| Boetes en incassokosten | Staan de bedragen in verhouding tot het werkelijke nadeel? | Bezwaar maken met een brief of e-mail |
| Onduidelijke woorden | Kan een zin op meer dan één manier worden gelezen? | Beroepen op de uitleg die voor u het gunstigst is |
Over dat laatste punt is de wet duidelijk. Volgens artikel 6:238 lid 2 BW geldt bij twijfel over de betekenis van een bepaling de uitleg die voor de wederpartij het gunstigst is. De ondernemer heeft de tekst zelf geschreven en draagt dus het risico als die onduidelijk is.
Controleren als zzp’er of ondernemer
Voor ondernemers ligt het iets anders. De zwarte en grijze lijst zijn geschreven om consumenten te beschermen. Tussen bedrijven onderling kunnen ze wel een rol spelen bij de vraag of een bepaling redelijk is, maar de bescherming is minder sterk. Voor grotere bedrijven is ze nog beperkter. Twee situaties komen vaak voor.
U controleert de voorwaarden van een opdrachtgever of leverancier
Als zzp’er krijgt u steeds vaker de inkoopvoorwaarden van een opdrachtgever voorgelegd. Let daarbij vooral op:
- Aansprakelijkheid. Moet u onbeperkt instaan voor alle schade, ook gevolgschade bij de klant van uw opdrachtgever? Dat kan veel hoger uitvallen dan wat u met de opdracht verdient.
- Betaaltermijn. Een lange betaaltermijn kan uw kasstroom onder druk zetten. Leg de termijn die u hebt afgesproken vast in de opdrachtbevestiging.
- Intellectueel eigendom en geheimhouding. Gaat al uw werk, ook wat u al had, over naar de opdrachtgever?
- Concurrentie- en relatiebedingen. Mag u na de opdracht nog voor andere klanten in dezelfde branche werken?
- Welke voorwaarden gelden. Verwijzen u en uw opdrachtgever allebei naar uw eigen voorwaarden? Dan kan onduidelijk zijn welke set geldt. Spreek dat vooraf schriftelijk af.
Wat in de overeenkomst zelf hoort te staan, leest u in ons artikel over de opdrachtovereenkomst voor zzp’ers. Hetzelfde geldt voor polisvoorwaarden: wie als zelfstandige pakketten of maaltijden bezorgt, leest bij een verzekering voor scooterkoeriers het beste eerst na welke schade gedekt is en wat is uitgesloten, voordat er iets misgaat onderweg.
U controleert uw eigen voorwaarden
Gebruikt u zelf algemene voorwaarden, dan draait de controle om twee vragen: kunt u bewijzen dat uw klant ze op tijd heeft gekregen, en houden de bepalingen stand als een klant ze aanvecht? De KVK raadt aan om klanten vóór de koop of overeenkomst op uw voorwaarden te wijzen, ze online of op papier beschikbaar te stellen en bewijs te bewaren dat u ze hebt aangeboden. Deponeren bij de KVK kan helpen aan te tonen welke versie op welk moment gold.
Praktisch betekent dat:
- Zet in elke offerte een duidelijke verwijzing naar uw voorwaarden en stuur de pdf mee.
- Laat klanten in een webshop een vakje aanvinken met een link naar de tekst, en zorg dat de tekst te downloaden is.
- Houd een overzicht bij van versies en de datum waarop elke versie inging.
- Controleer of uw aansprakelijkheidsbeperking redelijk is. Een bepaling die alles uitsluit, loopt meer risico vernietigd te worden dan een bepaling met een duidelijke grens. Meer hierover leest u in ons artikel over aansprakelijkheid beperken.
Wilt u nieuwe voorwaarden opstellen, dan helpt ons stappenplan algemene voorwaarden opstellen in 6 stappen.
Een bepaling klopt niet: wat u dan doet
Hebt u een bepaling gevonden die onredelijk is of die u nooit hebt kunnen lezen? Dan hebt u een aantal mogelijkheden.
Een of meer bepalingen vernietigen. Volgens ACM ConsuWijzer vernietigt u een onredelijke bepaling door een brief of e-mail aan de ondernemer te sturen. Daar is geen rechter voor nodig. De overeenkomst zelf blijft bestaan. De bepalingen die u niet vernietigt en de andere afspraken blijven gewoon gelden.
Alle voorwaarden vernietigen. Kon u de voorwaarden niet inzien voordat u de overeenkomst sloot, en heeft de ondernemer u ook niet verteld dat hij ze gebruikte? Dan kunt u de voorwaarden in hun geheel vernietigen.
Uw brief opbouwen. Een goede vernietigingsbrief bevat:
- uw naam, het klantnummer of ordernummer en de datum van de overeenkomst;
- de bepaling die u vernietigt, met het artikelnummer uit de voorwaarden;
- de reden: onredelijk bezwarend, op de zwarte of grijze lijst, of niet op tijd verstrekt;
- wat u nu verwacht, bijvoorbeeld beëindiging per de eerstvolgende maand of terugbetaling van een boete;
- een termijn waarbinnen u een reactie wilt.
Stuur de brief zo dat u kunt aantonen dat hij is aangekomen, bijvoorbeeld per e-mail met leesbevestiging of aangetekend. Bewaar een kopie.
Reageert de ondernemer niet, of wijst hij uw standpunt af? Dan kunt u kijken naar een geschillencommissie als het bedrijf daarbij is aangesloten, of naar de rechter. Gaat het om veel geld, een lopende samenwerking of een zakelijk contract, laat dan eerst een jurist meekijken voordat u iets vernietigt of een betaling stopzet. Een verkeerd ingeschatte stap kan u in een slechtere positie brengen. Wilt u een overeenkomst juist helemaal stoppen, dan leest u in ons artikel over een contract beëindigen welke routes er zijn.
Voorbeeld: een abonnement dat ongemerkt doorliep
Stel: u sloot een jaarabonnement bij een sportschool. In de algemene voorwaarden staat dat het abonnement automatisch met weer een jaar wordt verlengd, tenzij u drie maanden voor het einde opzegt. U vergeet op te zeggen en krijgt de rekening voor het tweede jaar.
De controle ziet er dan zo uit:
- Informatieplicht. Hebt u de voorwaarden bij inschrijving gekregen, bijvoorbeeld als bijlage of via een link die u moest aanvinken? Zo nee, dan kunt u de voorwaarden mogelijk in hun geheel vernietigen.
- Inhoud. Stilzwijgende verlenging voor een nieuw vast jaar staat bij een consumentenabonnement op de zwarte lijst, onderdeel j van artikel 6:236 BW. Na de eerste periode mag het abonnement alleen doorlopen voor onbepaalde tijd, met een opzegtermijn van hooguit één maand.
- Actie. U stuurt een e-mail waarin u de verlengingsbepaling vernietigt en het abonnement opzegt met een opzegtermijn van één maand. U vraagt om terugbetaling van wat u te veel hebt betaald.
Dit voorbeeld laat zien waarom de volgorde telt. Eerst de vraag of de voorwaarden gelden, dan de inhoud, dan de actie. Zo bouwt u een helder verhaal op dat de ondernemer moeilijk kan negeren.
Hoe wij naar algemene voorwaarden kijken
In ons werk zien we dat algemene voorwaarden pas worden gelezen als er al iets misgaat. Een factuur die niet wordt betaald, een klant die schade claimt, een abonnement dat niet op te zeggen lijkt. Op dat moment is de eerste vraag bijna altijd dezelfde: gelden deze voorwaarden eigenlijk wel? Dat antwoord hangt minder af van de tekst dan van wat er bij het sluiten van de overeenkomst is gebeurd. Daarom vragen we altijd eerst naar de offerte, de mails en de bestelpagina, niet alleen naar het document.

Voor ondernemers en zzp’ers zeggen we het andersom. De sterkste voorwaarden zijn niet de strengste, maar de voorwaarden die u kunt bewijzen en die een rechter redelijk vindt. Een aansprakelijkheidsbeperking met een duidelijke grens beschermt u in de praktijk beter dan een bepaling die alles uitsluit en daardoor sneuvelt. We zien liever voorwaarden van twee pagina’s die kloppen bij hoe u werkt, dan twintig pagina’s die u ergens hebt overgenomen.
En voor consumenten: laat u niet afschrikken door juridische taal. De wet staat bij onduidelijke bepalingen aan uw kant, en voor veel onredelijke bepalingen hoeft u niet eens naar de rechter. Een goed onderbouwde brief is vaak al genoeg.
— Juridische redactie Legalec
Laat uw voorwaarden of contract nakijken
Twijfelt u over een bepaling, of wilt u zeker weten dat uw eigen voorwaarden standhouden? Met onze document- of contractcheck kijkt een jurist eenmalig naar uw stuk, voor een vast bedrag van € 245. Wilt u een bepaling vernietigen, dan stellen wij voor € 225 een brief op maat voor u op. Hebt u nog geen voorwaarden of wilt u ze laten herschrijven, dan kunt u algemene voorwaarden op maat laten maken voor € 961,95. Hebt u vaker juridische vragen, dan geeft ons abonnement voor rechtsbijstand u een vaste jurist die uw dossier kent, vanaf het Basic-abonnement van € 37,81 per maand, zonder eigen risico per zaak.
Veelgestelde vragen
Moet ik algemene voorwaarden ondertekenen om eraan gebonden te zijn?
Nee, een handtekening is niet nodig. Het gaat erom dat u vóór of bij het sluiten van de overeenkomst wist dat de voorwaarden golden en dat u ze redelijkerwijs kon lezen. Bij online aankopen is een aangevinkt vakje met een werkende link vaak al genoeg.
Vervalt de hele overeenkomst als een bepaling onredelijk is?
Nee. Als u een onredelijke bepaling vernietigt, blijft de overeenkomst gewoon bestaan. Alleen die ene bepaling valt weg, de andere afspraken en voorwaarden blijven gelden.
Gelden de zwarte en grijze lijst ook voor zzp’ers?
De lijsten zijn bedoeld om consumenten te beschermen. Als zzp’er kunt u een bepaling nog steeds aanvechten als die onredelijk bezwarend is, maar u kunt minder makkelijk terugvallen op de lijsten. Controleer de voorwaarden van een opdrachtgever daarom goed voordat u akkoord gaat.
Mag een bedrijf zijn algemene voorwaarden tussentijds wijzigen?
Dat hangt af van wat er in de voorwaarden en de overeenkomst staat. Een bepaling die het bedrijf ruim de ruimte geeft om voorwaarden of prijzen eenzijdig in uw nadeel te wijzigen, is een bepaling om goed na te lopen. Bewaar daarom altijd de versie die gold toen u de overeenkomst sloot.
Wat als ik de voorwaarden nooit heb gezien?
Dan kunt u de voorwaarden mogelijk vernietigen met een brief of e-mail aan de ondernemer. Dat lukt niet als u ze bij het sluiten van de overeenkomst al kende, bijvoorbeeld omdat u eerder klant was. Leg in uw brief uit wanneer en hoe u de overeenkomst sloot.
Bronnen
- Algemene voorwaarden, Ondernemersplein
- Algemene voorwaarden, ACM ConsuWijzer
- Algemene voorwaarden aanbieden, ACM
- Algemene voorwaarden delen, KVK
- Artikel 6:230v BW, wetten.overheid.nl
- Artikel 6:233 BW, wetten.overheid.nl
- Artikel 6:236 BW, wetten.overheid.nl
- Artikel 6:238 BW, wetten.overheid.nl
- Hoge Raad, ECLI:NL:HR:2022:1599






